Loondoorbetaling exportartikel?

‘De privatisering van (een deel van) de kosten van ziekte en arbeidsongeschiktheid kan bijdragen aan het vertragen of zelfs terugdraaien van de uitgavenstijging.’ Dat is onder wetenschappers een stevige stelling. Zeker als daarop volgt: de prikkels voor werkgevers moeten “.. waarschijnlijk langer duren dan enkele weken of enkele maanden – zoals het geval is in de meeste landen met verplichte private systemen voor ziektegeld.” Een Nederlands hoogleraar waagt zich aan suggesties voor meer privatisering elders.

Struggle voor balans

Voor alle welvarende landen is het een worsteling: een fatsoenlijk inkomen voor zieke of arbeidsongeschikte werknemers zonder overmatig beroep op de voorzieningen. In Nederland zijn we trots op ons sterk private stelsel met vaak 100% loondoorbetaling bij ziekte. Dit ondanks hoge kosten: het ‘hoge sociale gehalte’ vinden we óók belangrijk en internationaal gezien zijn de uitkomsten-in-den-brede gunstig. De financiële prikkels voor de werkgever wérken, vinden we.

Deze opvattingen hebben nauwelijks wetenschappelijke onderbouwing. Die zou moeten komen uit internationale vergelijking. Dat stuit op grote verschillen, ook wat betreft institutionele (arbeidsmarkt)aspecten anders dan de regeling van inkomen voor werknemers.

Een stapje voor bewijsvoering is nu gezet door Pierre Koning. Onder meer is hij voor het Instituut GAK hoogleraar arbeidsmarkt aan de VU. Hij schreef een peer reviewed artikel in het electronische IZA World of Labor, een free acces elektronisch tijdschrift, van arbeidseconomen-in-samenwerking.

De impact van ‘privaat ziekengeld’

De auteur vermijdt de valkuilen van internationale vergelijking door naar veranderingen bínnen landen te kijken. In Noorwegen betaalden werkgevers korte ziekteperioden in verband met zwangerschap. Na vrijstelling daarvan per 2002 waren er – in vergelijking met verzuim waarvoor werkgevers financieel verantwoordelijk bleven – meer van zulke korte gevallen. Een vergelijkbaar ‘natuurlijk experiment’ was er in Oostenrijk. Werkgevers moeten er sinds 2000 betalen aan ziek gemelde blauwe-boorden werknemers. Hun verzuim daalde met ongeveer 8%, en was bijna 11% korter in duur. Dit gevoegd bij ervaringen in Nederland doet Koning schrijven: “Over het algemeen zijn er sterke redenen om aan te nemen dat het ziekengeld vanwege de werkgever de potentie heeft om de incidentie en de duur van het verzuim te verminderen.” Timing en lengte van werkgeversverantwoordelijkheid vragen uiteraard veel aandacht.

Ervaringsafhankelijke premiestelling arbeidsongeschiktheid

Gebaseerd op ervaringen in Nederland en in mindere mate Finland, concludeert de auteur dat dit enig effect heeft. Echter, voor het midden- en vooral kleinbedrijf is de premiestelling nauwelijks inzichtelijk. “Financiële prikkels voor werkgevers zijn waarschijnlijk effectiever in de periode van betaling bij ziekte voorafgaand aan eventueel recht op AO-uitkeringen”.

Zelf verzekeren [= eigen risico] en private verzekering

De VS kennen een systeem van verplichte verzekering van beroepsrisico. Alleen in Texas kiest een wezenlijk aandeel werkgevers voor de mogelijke opt out. Dit kent minder claims, maar tegelijk het bekende fenomeen: meer druk tégen melden van arbeidsongevallen of beroepsziekten. Koning schrijft over Nederland dat de opt out niet minder AO-instroom geeft. Dit hoeft ook niet te verrassen, particuliere verzekeraars hier bieden immers gewoonlijk gedeeltelijke herverzekering van de prikkels.

Employer incentives: Key lessons from the Netherlands

Nederland heeft als enige ter wereld alle modi van privatisering geïmplementeerd. Koning komt tot drie centrale leerpunten vanuit ons land.

# Prikkels voor werkgevers pakken niet noodzakelijkerwijs slecht uit voor de arbeidsparticipatie van groepen met gezondheidsproblemen. Werkgevers hebben er belang om zittende werknemers met (opkomende) gezondheidsproblematiek in dienst te houden. Wel schijnt het Nederlandse beleid flexwerk in de hand te hebben gewerkt.

# Private prikkels voor de werkgever kunnen met succes worden geïmplementeerd in een publiek AO-systeem. Premiestelling afhankelijk van eerdere resultaten stimuleert werkgevers tot meer preventie en re-integratie om AO-instroom te verminderen.

# Voor Koning staat op 1: de effectiviteit van prikkels steunt op het bewustzijn bij werkgevers. De  ervaringsgebaseerde premie is complex, zolang zich geen geval voordoet zal geen werkgever zich erom bekommeren. “Dit vraagt om de implementatie van systemen die werkgevers informeren over de financiële risico’s vóór hen. Evenzo blijkt uit de ervaringen met de WVP dat werkgevers behoefte hebben aan begeleiding tijdens het verzuim van werknemers; ze moeten worden gealerteerd wat betreft hun verantwoordelijkheden.”

Koning schreef dit voor het internationale forum. Laten we hopen dat de verantwoordelijken voor de MKB verzuim-ontzorg-verzekering hier ook kennis van nemen.

 

Link: https://wol.iza.org/articles/privatizing-sick-pay-does-it-work

Be the first to comment on "Loondoorbetaling exportartikel?"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*