In wat voor land willen wij duurzame inzetbaarheid helpen versterken?

Houden VNO-NCW, MKB-Nederland en FNV hun kaarten tegen de borst? Ze hebben (nog) geen formele reactie op het belangrijke discussiestuk over toekomst van arbeid, “In wat voor land willen wij werken?”. Of houden ze hun kruit droog om later alsnog te schieten?

Er waren veel en uiteenlopende reacties op de in juni verschenen grote discussiestukken, het “Wetboek van Werk 2025” en “In wat voor land willen wij werken?”. De Commissie Regulering van Werk publiceert position papers in reactie op het laatste. De fase van verwerking breekt aan. De uitkomst zal ongetwijfeld landen in verkiezingsprogramma’s. Wat kan de balans tot nu toe zijn?

De KoM reageerde met “Vertrouwen en verantwoordelijkheid wérken”

Dit is toegespitst op waar we ervaring mee hebben, ziekte en (dreigende) arbeidsongeschiktheid van werknemers. Bij dat thema willen we blijven bouwen op voortzetting van het juridisch en psychologisch contract van werknemer en werkgever bij ziekte. In vijf pagina’s schetsten we hoe het Nederlands stelsel onmiskenbaar goede resultaten brengt. Niet in het minst een voor de werknemer -internationaal vergeleken- gunstig inkomen bij ziekte.

Alle welvarende landen kampen met ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. De worsteling is een fatsoenlijk inkomen voor de uitgevallen werknemer mét vermijden van onnodig beroep op voorzieningen. Internationaal gezien heeft Nederland zeer behoorlijke prestaties. Daar kan geen (collectieve) verzekering aan tippen.

Dit neemt niet weg dat het Nederlands stelsel te verbeteren is. De stand van preventie is behoorlijk, maar kan en moet beter. De hoge kosten behoeven verkenning: zijn die voornamelijk het gevolg van het gunstige inkomen bij ziekte van de werknemer, of van de grote keuzevrijheid van de werkgever? Een werknemer met ‘een smetje’ komt na langdurige ziekte vrijwel altijd wel weer aan de slag bij de eigen werkgever. Maar er kan best meer druk gezet worden ter wille van werkgelegenheid voor groepen zoals mensen met een migratieachtergrond en arbeidsbeperkten.

—————————————————————————————–

Over de 66 position papers 

De Commissie Regulering van Werk vroeg om discussie op haar “In wat voor land willen wij werken?”. Ze publiceert verkregen position papers op haar site. Totaal zijn dat er nu 66, in een bont geheel.

– Nogal wat particulieren reageren, met een brede kijk of juist toespitsing. (Terzijde: er schrijven diverse oud-ambtenaren. Voer voor polderwatchers: hoe slaan die bijdragen aan bij de Commissie Regulering? Voorzitter Borstlap werkte vrijwel steeds in openbare dienst, waaronder 11 jaar als directeur-generaal op het ministerie van SZW en voorzitter van alle drie-partijen-overleg.)

– Diverse bedrijven en organisaties reageren, zoals Randstad, Deliveroo Nederland, Algemene Onderwijsbond (FNV-lid), Algemene Bond Uitzendondernemingen (VNO-NCW-lid) en de Algemene Werkgevers Vereniging Nederland AWVN (VNO-NCW-lid).

– De OVAL bracht in mei een paper samen met zes organisaties in beschermd en flexibel werk, zoals Cedris, Vereniging voor een inclusieve arbeidsmarkt, en de Nederlandse Bond Van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen. Berenschot schreef in hun opdracht drie pagina’s met vijf algemene beginselen. Het woord loondoorbetaling komt er niet in voor.

– De OVAL bracht in oktober een eigen paper uit, “‘Nieuw fundament voor duurzame inzetbaarheid”. De organisatie noemt inzetbaarheid de nieuwe sociale zekerheid. Ze onderbouwt dat met de capability benadering, van oorspronkelijk 1998-Nobelprijswinnaar Sen, econometrist en filosoof. In Nederland was dat basis voor onder meer het ‘werk als waarde’ model van Prof. van der Klink. Duurzame inzetbaarheid is te beschouwen als levensloopfenomeen, de OVAL pleit dan ook voor een nieuw robuust en toekomstbestendig fundament. Dit met bouwstenen zoals dienstverlening: een activerend basisaanbod van ondersteuning en voorzieningen voor de gehele Nederlandse beroepsbevolking en werkgevenden. Het document van elf pagina’s bevat verdere beginselen maar ook twee pagina’s met concrete ideeën voor werkgevenden en individuen.

Reacties polder

Er is een position paper van Ondernemend Nederland: twee pagina’s over gewenste duidelijkheid voor zzp’ers. De Algemene Werkgevers Vereniging Nederland spreekt in vijf pagina’s in grote lijnen steun uit. Haar slotzinnen zijn veelzeggend: “De Commissie Borstlap heeft met haar tussenrapport een dappere stap gezet .. Ook heeft ze de moed getoond denkrichtingen te formuleren die in het verleden als controversieel werden ervaren. Nu volgt het echte werk: het omzetten van denkrichtingen in concrete aanbevelingen … AWVN hoopt van harte dat de Commissie verder gaat op de ingeslagen weg en wenst de leden daarbij veel succes.” Uit het ‘georganiseerd bedrijfsleven’ is er verder alleen een paper van het CNV. Het Christelijk Nationaal Vakverbond sluit in deze acht pagina’s ook zzp’ers in: het wil betere sociale bescherming van álle werkenden. Bij het bepleite ‘universeel fundament van sociale zekerheid’ ziet het verbond het risico dat werkgevers makkelijker hun verantwoordelijkheden voor hun werknemers afschuiven op enerzijds de werkende zelf en anderzijds op de overheid. “Terwijl juist de gedeelde verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer bij werkloosheid en ziekte / arbeidsongeschiktheid in het Nederlandse stelsel tot goede resultaten leidt.” Pleidooi is ook dat het beoogde “.. universeel fundament er niet toe leidt dat het huidige niveau van sociale bescherming van werknemers vermindert. Bovendien moet voorkomen worden dat alle sociale bescherming boven een bepaald basisniveau apart moet worden geregeld. Dat zou juist leiden tot grote verschillen tussen groepen werkenden.” Deze vakbond distantieert zich dus van de (logischerwijs) gedachte (algemene/volks)verzekering arbeidsongeschiktheid waar cao-partijen en anderen een plus op kunnen zetten.

Er ontbreken position papers van VNO-NCW, MKB-Nederland, LTO-Nederland, FNV en VCP. Op websites zijn wel enige indrukken te vinden.

Werkgevers en werknemers teleurgesteld?

Het rapport van de commissie Borstlap deed VNO-NCW-voorzitter De Boer eerst afhoudend reageren, vervolgens noemde zijn nieuwsredactie het: “’Een interessante bijdrage aan het debat over de arbeidsmarkt van de toekomst.” Drie weken later schrijft beleidssecretaris sociale zaken Schoenmaeckers een blog. Hij is teleurgesteld: de commissie gaat niet in op de kennelijk negatieve impact van de huidige “.. zwaar opgetuigde vaste contracten .. Vervolgens trekt de Commissie bijzonder snel de conclusie – alsof de prijs de enige reden is waarom ondernemers kiezen voor flex – dat het gelijktrekken van de kosten van alle vormen van arbeidsrelaties de oplossing voor alles is.”

Op de site van de FNV is alleen een reactie van FNV Zelfstandigen te vinden. Enkele sleutelzinnen: “Wij zijn op onderdelen kritisch, omdat de plannen te veel weg hebben van het inmiddels bekende “ministelsel”, .. maar Borstlap zet in op het creëren van een vergelijkbare arbeidsrechtelijke status voor werkenden met ongelijke onderhandelingspositie. Dat is goed nieuws ..”. De VCP, Vakcentrale voor Professionals (in de wandeling ‘hoger personeel’) volstaat sinds juni met aankondiging van een position paper.

—————————————————————————————–

Werkgevers en werknemers dwars?

In november 2018 bij het indienen van de WAB, de Wet Arbeidsmarkt in Balans, stelde minister Koolmees de Commissie Regulering van werk in, met voornamelijk hoogleraren. Die moesten per november 2019 ideeën leveren voor verdere vermindering van verschil op de arbeidsmarkt. Dit zonder deelname vanuit werkgevers- en werknemersorganisaties. Wellicht woog de bewindspersoon hun toenmalige onenigheid op de pensioenkwestie mee.

De Commissie Regulering riep op tot discussie, en ontving volop position papers. Grote polderpartijen maakten géén document. Houdt dat verband met die tegenslag voor hen, dat Rutte-III niet automatisch plekken geeft in belangrijke commissies?

Hoe dan ook, de werkgeversorganisaties laten hiermee een gat vallen. Ondernemend Nederland maakte wel een paper, zij het op een smal onderwerp. Deze (nu) stichting startte eind 2013, uit afkeer van ‘het gepolder’ van MKB-Nederland. Ze besteedt geen tijd in commissies en overleggen, ze noemt zich nu wel ‘hét aanspreekpunt voor politieke partijen als het over ondernemerschap gaat’. Die trots is gerechtvaardigd: de acht bestuurders en zeven stafleden weten voortdurend de publiciteit te bespelen mét kritiek op het polderen door de grote organisaties, politici laten zich graag zien op evenementen als de Week van de ondernemer.

In wat voor land willen wij duurzame inzetbaarheid helpen versterken?

Arbodienstverlening wortelt onder meer in initiatieven van arbeidsorganisaties die zich aansloten bij een BGD, een BedrijfsGeneeskundige Dienst. Grotere werkgevers, vaak ook Eigen Risico Drager voor de toenmalige Ziektewet, hadden zelf zo’n dienst, en voegden die samen met hun Veiligheidsdienst. Zo ontstond 30 jaar geleden het woord arbodienst. Dat kwam in de Arbeidsomstandighedenwet bij de gedeeltelijke privatisering van de Ziektewet per 1994. Dit diende tot terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid, na het echec ter zake van bedrijfsverenigingen bestuurd door sectorale sociale partners. Het resultaat is bekend: na “Nederland is ziek” bleek een “WIA-mirakel” mogelijk. De gedeeltelijke privatisering van de Ziektewet was niet zomaar privatisering, het bracht sociale partners en professionals in een zeer productief werkverband. De KoM wil graag doorgaan op die weg.

Deskundig ondersteuners en sociale partners in samenwerking

De KoM wil graag doorgaan: als deskundige ondersteuners en adviseurs op de werkvloer, samen met werkgevers en werknemers daar. De werkzaamheden van de Commissie Regulering van Werk bieden kansen. Wij denken en praten graag mee over een breed, universeel fundament waarin ook werkenden zonder vast contract en hun werkgevenden in vertrouwen en verantwoordelijkheid duurzame sociaaleconomische prestaties kunnen neerzetten in een meer inclusieve arbeidsmarkt.

Het is jammer dat zowel grote werkgevers- als werknemersorganisaties hun kaarten tegen de borst houden bij deze discussie over toekomst van arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen. Of moeten we zelfs vrezen voor gebrek aan draagvlak voor vernieuwing? Schieten ze straks met kruit dat ze nu nog droog houden?

 

BRONNEN

Discussiestukken

Commissie Regulering van Werk: https://www.reguleringvanwerk.nl/actueel/nieuws/2019/06/20/discussienotitie

Wetboek van Werk 2025: https://www.vaan-arbeidsrecht.nl/images/Wetboek_van_werk_concept_design_june_2019.pdf?style=original&1561053747

Position papers

Kwaliteit op Maat: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/09/11/index , met toelichting op site KoM: https://vkom.nl/?p=2734

Leden-juristen KoM: Pascal Willems: https://www.linkedin.com/pulse/een-algemene-arbeidsongeschiktheidsverzekering-eureka-pascal-willems/  Igor Janssen: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/07/08/index

OVAL e.a. 14 mei: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/05/14/index

OVAL afzonderlijk 4 oktober: https://www.oval.nl/nieuws/position-paper-oval-commissie-regulering-van-werk

Ondernemend Nederland: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/05/17/index

AWVN: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/09/12/index2

CNV: https://www.reguleringvanwerk.nl/documenten/position-papers/2019/07/23/index

Andere reacties

Blog werkgeversorganisaties: https://www.vno-ncw.nl/column/waarom-ik-teleurgesteld-werd-door-de-commissie-borstlap?utm_source=Nieuwsbrief_VNO-NCW&utm_campaign=nieuwsbrief&utm_medium=e-mail

FNV Zelfstandigen: https://fnvzzp.nl/nieuws/2019/06/pleidooi-voor-collectief-onderhandelen-over-tarieven

VCP: https://vcp.nl/actualiteiten/5187/eerste-reactie-vcp-op-tussenrapportage-commissie-borstlap/

foto’s AWVN, hr. Borstlap overhandigt discussienotitie aan minister Koolmees

Be the first to comment on "In wat voor land willen wij duurzame inzetbaarheid helpen versterken?"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*