Rapport ‘De sociale staat’ stelt wat gerust – maar hoe zit het op de werkvloer?

Het Sociaal Cultureel Planbureau bracht ruim 400 pagina’s uit: “De Sociale Staat van Nederland 2017”, vol cijfers en duiding van een kwart eeuw ontwikkelingen. Het kreeg veel aandacht en waardering in de pers. Twitterstormen en Zwarte-Pieten-debatten ten spijt: scheidslijnen en tegenstellingen zijn hardnekkig, nemen iets toe, maar vallen wel mee in Nederland, objectief gezien. Tegelijk geldt, ook voor het SCP: nu mensen meer ongelijkheid wáárnemen, bestáát er meer ongelijkheid.

NRC-commentator Heijne concludeert 16 december op basis hiervan: ongeveer een zesde van de bevolking zich laat aanspreken door ondergangsretoriek. In mijn woorden: vijf zesde laat zich geen verongelijktheid aanpraten.

U heeft van doen met de werkvloer. Hoe zit het daar?

Het SCP meldt er niets over. Indicaties vinden we wel in een enquête van een Europees agentschap. De resultaten van 2016 zijn onlangs digitaal toegankelijk geworden. Eerdere bevraging had duidelijk gemaakt dat in Nederland 92% van de werkenden (zeer) tevreden is met de arbeidsomstandigheden, een van de hoogste cijfers van de 28 EU-lidstaten, bijvoorbeeld nog boven Zweden.

In de peiling nu is gevraagd naar het waarnemen van veel spanningen tussen diverse groepen.

Een op de twee mensen in Nederland ziet veel spanningen tussen verschillende etnische en religieuze groepen. Dat is ongunstiger dan ‘EU-gemiddeld’. Een op de zes à zeven ziet die spanningen bij sociaaleconomische categorieën; een fors gunstiger uitkomst dan in de EU.

De waargenomen spanningen tussen ‘management en medewerkers’ zijn ook gemeten in 2007 en 2011. Nederland blijkt telkens gunstiger te scoren dan de EU. Wel was er een ‘piek’ in het crisisjaar 2011, terwijl de EU niet zo’n stijging liet zien.

Nederland scoort op dit onderwerp gunstiger dan de EU en buurland Duitsland en veel gunstiger dan zuiderbuur België. In Nederland zijn de verschillen in opvattingen tussen hogere en lagere inkomensgroepen flink kleiner dan elders.

Wat betekent dit voor de arbodienstverlening? Minder dan in direct omringende landen werken we te midden van spanningen binnen de doelgroep. De polder leeft op de werkvloer! Niet meer dan een op de zes mensen bij ons ziet veel spanningen tussen management en medewerkers. Ter grootte van de ongeveer een zesde die ik vanuit SCP-gegevens als mogelijk ‘verongelijkten’ aanduid.

Hebben we een comfortabele positie? Nee! De Scandinavische EU-lidstaten geven een nog rooskleuriger beeld; bijvoorbeeld Zweden doet het met ‘een op de negen’ de helft beter!

SCP, De sociale staat van Nederland 2017, externe link

Europese enquete, externe link

Ton van Oostrum, 19 december 2017