Arbodienstverlening: “Een geniaal concept”

Uit de KoM-nieuwsbrief van 16 maart 2020

Nederland onderscheidt zich gunstig in preventie en verzuimaanpak

Hans-Horst Konkolewsky beziet de Nederlandse discussie rond arbodienstverlening met enige verwondering. “De indicatoren van Nederland zijn gunstig.”

Hij was onder meer secretaris-generaal van de International Social Security Association, een van de wereldwijde pijlers voor sociale rechtvaardigheid. Ik kende hem als hoogst geïnteresseerd in het Nederlandse stelsel voor arbodienstverlening. Maar pas na z’n pensionering laat hij zich interviewen. Hij toont zich even diplomatiek en genuanceerd als voordien. Ik spreek hem 3 maart in Bilbao, Spanje.

Zorg voor de mensen

Zijn kwart eeuw ervaring in internationale gremia en vergelijkingen brengt hem tot zijn hoofdpunt: bedrijven renderen wanneer ze “zorg voor hun mensen” hebben. Succes draait om de systematische “care” van een werkgever voor gezondheid, zekerheid en welbevinden van z’n werknemers. Inzet op gezondheid en zekerheid moeten aaneensluiten, in weerwil van verschil in stelsels. Nederland ziet hij als een van de landen waar werkgevers zich verbinden aan preventie. Hij vertelt enthousiast over een Britse publicatie over de omslag, ‘van werk als gevaar naar werk als bron van gezondheid’. Een knelpunt in vrijwel alle staten is de fragmentatie, gebrekkige aansluiting van stelsels. Reguliere zorg, medische en andere inzet voor werkenden, preventieve dienstverlening: de afstemming is vaak zorgelijk, de coördinatie gebrekkig, zelfs in enkele van de Scandinavische landen. “Het Nederlandse concept van arbodienstverlening is geniaal. Re-integratie, preventie, bevordering van gezondheid, het is in één hand. De communicatie is gegarandeerd, diensten zijn goed gecoördineerd en de kosten zijn minder dan in de gefragmenteerde stelsels.” Aandachtspunt is volgens hem de goede verhouding tussen algemene en gespecialiseerde dienstverlening, en – zegt hij diplomatiek – de goede uitvoering.

Gekwalificeerde steun

Wat betreft ziekteverzuim en (dreigende) arbeidsongeschiktheid ziet Hans-Horst twee wezenlijke punten voor terugkeer van mensen in werk:

– Een zo vroeg mogelijke interventie wanneer daar aanleiding voor is; hij hekelt professionele inzet op kort verzuim, griepjes e.d.

– Gekwalificeerde ondersteuning; het passend managen van arbeidsongeschiktheid en re-integratie vraagt een professionele aanpak, met geschikte beroepsbeoefenaren, bijvoorbeeld gecertificeerd.

Wanneer hieraan voldaan wordt maakt het volgens hem niet uit of een systeem publiek of privaat is zolang er een verplichte ziekteverzekering voor iedereen is. In veel landen staat de publieke sector buiten een (verzekerings)systeem, met hoog verzuim als gevolg.

Verzuim indicator

Ziekteverzuim is een indicator die per land verschilt, in samenhang met cultuur en regelgeving. Hij is blij verrast te horen dat in Nederland het verzuim al jaren nagenoeg gelijk is, op zo’n vier procent. Dat suggereert dat het Nederlandse verzuim niet of nauwelijks meer beïnvloed wordt door de conjunctuur. Dit voor zover de gegevens van 2018 en 2019 geen trendbreuk vormen. Vraagpunt is of toename van verzuim vooral voortkomt uit een stijging in de zorgsector. Deze sector kent volgens Hans-Horst overal ter wereld veel verzuim, vanwege zeer veeleisende arbeidsomstandigheden en de daaruit voortkomende gezondheidsrisico’s. Dat daagt uit tot vernieuwing in nationale preventieprioriteiten en -programma’s. De arbeidsmarkt ontwikkelt zich voortdurend, dat vraagt – zoals in Nederland – debat over aanpassing van het stelsel. Maar Nederland moet zich realiseren: “De uitkomsten van het Nederlands stelsel zijn internationaal gezien gunstig”.

 

De loopbaan en achtergrond van Hans-Horst Konkolewsky. Hij was vanaf 2006 tot z’n pensionering in 2019 secretaris-generaal van de International Social Security Association. In deze ISSA nemen publieke en private organisaties in de sociale zekerheid deel. Hoogwaardige professionele richtlijnen, kennisontwikkeling, diensten en ondersteuning zijn de doelen. De Internationale ArbeidsOrganisatie initieerde dit samenwerkingsverband in 1927. Sindsdien is de ISSA zoals de IAO een constante pijler voor sociale rechtvaardigheid in weerwil van oorlog en crisissen. Voordien was hij 10 jaar (de eerste) directeur van het Europees Agentschap voor gezond en veilig werk, en tot 1996 plv. Directeur-Generaal van de Deense Arbeidsinspectie. Na zijn pensionering blijft hij nog bezig: als voorzitter van de Internationale ORP Foundation en als ambassadeur voor Vision Zero, een internationaal netwerk van (arbeids)organisaties op het vlak van gezondheid, veiligheid en welzijn op het werk. Daarover meer in een volgend artikel.

Meer over Hans-Horst, bijvoorbeeld bij het World Economic Forum, externe link https://www.weforum.org/people/hans-horst-konkolewsky

Vision Zero, externe link http://visionzero.global/